invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

‘Luisteren, luisteren, luisteren’ - Bestuurders BrabantZorg spreken elkaar aan op gedrag

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Aandacht, respect en vertrouwen zijn de kernwaarden bij In voor zorg-deelnemer BrabantZorg. Dat willen de cliënten, de 5.000 medewerkers en de 3 collegiale bestuurders. In voor zorg! helpt ze daarbij. Willem Wansink in gesprek met de bestuurders van BrabantZorg: Adrie van Osch, Wilma de Jong en Henk van de Werfhorst.

Kijken en luisteren

‘Aandacht is luisteren,’ zegt Adrie van Osch. ‘Luisteren, luisteren, luisteren. 3 keer luisteren. Respect en betrokkenheid. Alleen dan geef je betekenis, zin en inhoud aan je werk met cliënten en medewerkers.’

Van Osch (56) is  de langstzittende bestuurder; sinds 31 jaar is hij verbonden aan BrabantZorg en haar rechtsvoorgangers. Hij is econoom en de financiële man in het 3 leden tellende collegiale bestuur van de zorgorganisatie in noordoostelijk Brabant die 5 jaar geleden, in 2006, na een reeks fusies is ontstaan.

Wilma de Jong vult hem aan: ‘Wat dat is, aandacht? Erbij zijn. En kijken.’ De Jong (55) werkte lang in de thuiszorg. Ze werkt sinds 2003 bij BrabantZorg en trad 7 jaar geleden toe tot het bestuur. De Jong is verantwoordelijk voor personeel, opleiding en horeca. ‘Vraag iedereen in de ouderenzorg waarom ze voor deze sector hebben gekozen en ze zeggen: “Om iets te doen met mensen.” Als het lukt om dat vorm te geven, dan maak je het verschil voor je cliënten. Daar gaat het onze mensen om. Dan voelen ze zich gelukkig.’

Bestuursvoorzitter Henk van de Werfhorst (58), orthopedagoog en bedrijfskundige: ‘Onze cliënten hebben het niet over marktaandeel of productontwikkeling. Zij willen aandacht. En de medewerkers zeggen: “Wij willen ruimte en gelegenheid om met de cliënten bezig te zijn.” Zo zijn wij tot onze kernwaarden gekomen.’ De Jong: ‘Daar gaan we voor.’

Zeggenschap voor medewerkers

Adrie van Osch: ‘We maken het werk elke dag simpeler, zodat er meer tijd overblijft voor de directe ondersteuning van cliënten. Wij streven ernaar dat iedereen zich concentreert en zijn werk zo slim en slank mogelijk doet. Alle ballast eruit, zodat iedereen maximaal gemotiveerd is. We leggen niets van bovenaf op, maar geven de medewerkers zelf de zeggenschap over hoe ze het doen.’ In management-termen heet dit een bottom up-benadering, want de werkvloer heeft direct invloed op het beleid. Een dienstbare Van Osch: ‘Als iemand met suggesties komt om de besturing te veranderen, dan gaan wij daar mee aan de slag.’

Wilma de Jong: ‘Ons doel is iedereen mee te krijgen om op deze manier te denken en te werken.’ Adrie van Osch: ‘Langzamerhand veranderen wij van directeuren die directieven en opdrachten geven in ontvangers die signalen krijgen wat ze moeten doen om het werk beter mogelijk te maken. Dat is de richting. Daarmee maken wij het verschil.’

Waarden bespreken

In nauwe samenwerking met In voor zorg! is een methode ontwikkeld om elkaar te kunnen aanspreken op de waarden die in ieders hoofd en hart zitten. Wilma de Jong: ‘Het gaat om kleine dingen: oprecht kijken, je zintuigen gebruiken, luisteren. In relatie gaan met anderen en handelen.’ Henk van de Werfhorst: ‘ Zie de mensen in de ogen. Ken hun biografie. Wees geïnteresseerd.’

Wilma de Jong: ‘De kwaliteit van zorg zit hem niet in de tijd, maar in de dialoog. Een voorbeeld? Het is geweldig als een van onze medewerkers ervoor zorgt dat een oudere mevrouw die dat belangrijk vindt altijd een ketting draagt die bij haar kleding kleurt.’ Henk van de Werfhorst: ‘Als iemand graag met een zilveren bestek eet dat hij thuis al gebruikte, dan is het een kleine moeite om het klaar te leggen.’

Van de Werfhorst: ‘2 jaar geleden schreven we een ondernemingsplan. Daarvoor hebben we met 600 mensen in onze organisatie gesproken, ieder van ons 200 personen: medewerkers, cliënten, belangenbehartigers van buiten. We begonnen met luisteren. Wat vinden jullie? Welke keuze moet deze organisatie maken? Waar moeten we ons op richten? Dat duurde een half jaar: koffierondes, lunchbijeenkomsten, rondetafelgesprekken. Dan hoor je veel. Alleen dat was al een feest.’

Ook nieuwe medewerkers van BrabantZorg worden bij toerbeurt door het bestuur ontvangen. Wilma de Jong: ‘Dan bespreken wij waarden.’ Henk van de Werfhorst: ‘Daar ontmoet ik veel jonge mensen waar ik enthousiast van word.’

Aandacht

Toch heeft de ouderenzorg in Nederland een slechte naam. Hoe komt dat? Adrie van Osch: ‘Door een gebrek aan aandacht. Bij ons is dat anders. Iedereen weet dat aandacht een belangrijke waarde is. Dat moet dan wel worden vertaald naar gedrag. Daarbij gaat het om de hoe-vraag. Hoe geven we aandacht op een manier dat onze cliënten dat echt zo ervaren? En dat is weer een kwestie van  gedrag.’ Wilma de Jong: ‘Soms zie je pareltjes van aandacht. Maar iedere dag komen we ook voorbeelden tegen dat je denkt: dat had anders en beter gekund.’

De bestuurders van BrabantZorg hebben een bijzondere manier gevonden om met hun medewerkers en cliënten in contact te treden. Ze hebben een muziek- en tekstvoorstelling bedacht. Met zijn drieën verzorgen ze optredens in alle 31 locaties van BrabantZorg in de regio Bommelerwaard, Den Bosch, Oss, Uden en Veghel.

Van Osch speelt gitaar en zingt, Van de Werfhorst zit achter de piano en zingt, en De Jong draagt teksten voor. ‘Wij heten Grind,’ zegt zij. Van de Werfhorst: ‘Dat betekent: Goede raad is niet duur.’ Dan praten ze met iedereen en horen ze ook de verhalen over wat er wel of niet goed gaat.

Wat zij hebben opgestoken van de samenwerking met In voor zorg!? Adrie van Osch: ‘Een element van aandacht is dat je bereid bent om je heen te kijken. Wat doen anderen, wat kunnen anderen? Want ook anderen kunnen heel slim zijn. Wij hebben een bepaalde cultuurontwikkeling voor ogen. Maar we hebben niet geleerd hoe we dit de komende jaren concreet in onze organisatie moeten invullen. Daarom hebben we In voor zorg! gevraagd ons te helpen.’

Elkaar aanspreken op gedrag

Belangrijkste les? ‘De coaches van In voor zorg! hebben ons geleerd elkaar aan te spreken op ons gedrag. Hoe kom je bij anderen over? Gedrag is per definitie niet wat je zelf denkt dat je doet, maar wat een ander ziet. Met hulpmiddelen hebben wij – en de 18 managers aan wie wij leiding geven – meer inzicht gekregen in hoe ons gedrag door anderen wordt ervaren.’

Henk van de Werfhorst: ‘Uiteindelijk gaat het om de cliënt. Daar ben je je niet altijd vanzelfsprekend van bewust. In het managementteam moet je beslissingen nemen, dan gaat het om plussen en minnen, om belangen en invloedssferen. Hoe krijg je dat op tafel? Wie moet wat daarvoor inleveren?’

Wilma de Jong: ‘In het managementteam spreken we elkaar nu zonder lange tenen erop aan wat onze sterke en minder sterke kanten zijn. Dat werkt heel constructief.’ Adrie van Osch: ‘Dat geldt ook voor ons persoonlijk. Op deze manier wordt het werk steeds leuker.’

Aandacht voor het primaire proces

Nog een les van In voor zorg! Van Osch: ‘In het verleden spraken we erg veel over allerlei administratieve, financiële en wettelijke aspecten. Dat is niet de kern van het werk, het is slechts wat er omheen hangt. De kern, het primaire proces, stond nooit op onze agenda. Dat besef komt hard aan, want het is waar. Tegenwoordig zetten we ons gedrag op de agenda: wat heb je de afgelopen 3 weken meegemaakt?’

Wilma de Jong: ‘We willen af van al die lijstjes, toetsen en controles. Begin met de binnenkant die aandacht verdient. Daarom organiseren BrabantZorg en In voor zorg! op maandag 31 oktober het congres “Zorg met aandacht” voor medewerkers uit allerlei zorginstellingen.’

Adrie van Osch: ‘Met onze manier van werken concentreren we ons op gedrag. Want niet regels maar waarden zijn de sturende factoren in onze organisatie. Je moet vertrouwen kunnen geven aan mensen. Vanuit die waarden kunnen zij zelf sturen. Alleen dan komt er op alle niveaus weer vertrouwen terug.’

Henk van de Werfhorst: ‘Wat je in je organisatie ook doet, of je de vloer boent of een beleidsbeslissing neemt: je doet het met aandacht en je doet het in één keer goed.’

Meer weten

Lees meer over BrabantZorg en haar deelname aan In voor zorg!


 

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg