invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

De Kwadrantgroep: Indiceren kun je zelf

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Het experiment: zelf indiceren cf. de 80+ melding

De Kwadrantgroep heeft aan het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) laten weten dat zij zelf in staat is om vast te kunnen stellen aan welke zorg een (toekomstige) cliënt behoefte heeft. Hoe werkt dat, het verschuiven van een taak binnen de keten? En levert het voldoende voordelen op?

De Kwadrantgroep

Stichting Kwadrantgroep is een holding waartoe drie zorgorganisaties behoren. Stichting Zorggarant, De Friese Wouden en Palet zijn deze drie zorgorganisaties. De Friese Wouden is een aanbieder van zorg en diensten, die het mogelijk maken het leven in eigen regie en vanuit eigen waarde en verantwoordelijkheid voort te zetten. Van huishoudelijke hulp tot volledig verpleegd, van intensieve technische thuiszorg tot specialistische ouderenzorg. Palet is een zorgorganisatie die wonen, thuiszorg, dienstverlening, verpleging en verzorging in Noordwest Friesland aanbiedt. Zij ondersteunt op het gebied van wonen, welzijn en zorg. Dat doet ze vanuit 8 zorgcentra, 3 multifunctionele centra en 11 zorgsteunpunten. Ook voor Palet geldt dat het bieden van de zorg moet bijdragen aan zo lang mogelijk in eigen regie blijven van de cliënt, bijvoorbeeld door zo lang mogelijk thuis wonen te ondersteunen. Stichting Zorggarant heeft gekozen niet mee te doen met het experiment en om voorrang te geven aan een aantal interne vraagstukken. Palet doet zelf ook nog een aanvullend experiment (zie Palet: wijkgerichte zorg zonder financieringsschotten). Hierdoor heeft het experiment binnen de Kwadrantgroep een uniek karakter, want elke zorgorganisatie heeft een andere invalshoek op het experiment.

Zorg zonder indicatie / Zorg met eigen indicatie

Vanuit de overtuiging dat de Kwadrantgroep in de vorm van De Friese Wouden en Palet in staat is zelf de zorgbehoefte van de cliënt vast te stellen, is bij deze zorgorganisaties het experiment ‘Zorg zonder indicatie’ gestart.

Voor alle extramurale zorg, die door beide organisaties geboden wordt, stellen de verpleegkundigen zelf de zorgbehoefte vast. Daarbij geldt ook nog eens dat de ‘indicatiemelding’ in de AanmeldFunctionaliteit (AF) van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) een verkorte versie is van de reguliere vragenlijst die normaal gesproken ingevuld moet worden. De zogenaamde ‘80+ regeling’ mag worden gevolgd. Het CIZ zet de indicatiemelding altijd direct om in een indicatiebesluit. 'Dit indicatiebesluit wordt bij het bieden van de zorg altijd gevolgd.', laat Roeleke de Boer, extramuraal en buurtverpleegkundige Leeuwarderadeel van Palet, weten.

Wat zijn de voordelen van zelf indiceren voor een zorgorganisatie? Roeleke de Boer: 'We hebben niet meer het gedoe van eerst een spoedje. Ook worden we niet meer gebeld door het CIZ over onze indicatieaanvraag. Onze cliënten daarmee ook niet en dat is fijn, want die konden nog wel eens zeggen ‘het gaat wel weer’, terwijl wij als buurtverpleegkundigen al wisten ‘dit wordt een chronische indicatie voor één keer per week’. Deze rompslomp hebben we nu niet meer.'

Aukje Jorritsma, manager Care bij De Friese Wouden: 'In het (eerste) contact met de cliënt staat de professionaliteit van de verpleegkundige weer voorop. Dat is beter, want wij kennen de cliënt het beste. Bovendien voelde het soms als een herhaling van zetten, want je moet eerst alles herhalen wat je al verteld hebt, daarna mag je het dan uitvoeren.'.

De grootste winst van het zelf indiceren is een gevoelsmatige. Een waarbij de verpleegkundige zich serieuzer genomen voelt en autonomer. Aukje Jorritsma: 'De huidige werkwijze laat veel meer vertrouwen in de kunde van de verpleegkundige zien, dit werkt motiverend.' De praktijk wordt daarbij minder geremd door de bureaucratie van de indicatiestelling. 'Dit kostte tijd. Voor de medewerker is het nu minder werk en we kunnen nu bijvoorbeeld iemand direct al zorg bieden. Je hoort dan ‘Oh, kan dat al zo snel.’ Ja, zolang we het vertrouwen maar niet beschamen.', zegt Roeleke de Boer.

B.V. Nederland

Hoe zit het met de hoeveelheid zorg die geboden wordt, wanneer zorgorganisaties zelf indiceren? Dat is toch hetzelfde als de slager die zijn eigen vlees keurt?  Het risico bestaat dat meer en hogere indicaties afgegeven worden. De oprichting van het CIZ kwam jaren geleden niet uit het niets.

Het antwoord is even simpel als regelarm. Binnen het experiment ‘Zorg zonder indicatie’ is een benchmark op doelmatigheid van zorg ook een onderdeel. De benchmark binnen het experiment gaat toetsen hoe de geboden zorg onder een indicatie, die door Palet dan wel De Friese Wouden zelf is gesteld, zich op doelmatigheid verhoudt ten opzichte van de zorg, die gebaseerd is op een indicatie die op reguliere wijze tot stand is gekomen. Daarnaast wordt ook de cliënttevredenheid van beide categorieën gemeten en tegen elkaar afgezet. 'Ondanks dat deze benchmark nog niet is uitgevoerd, zijn de eerste geluiden rondom de cliënttevredenheid dat huidige cliënten aangeven dat het nu, binnen het experiment, makkelijker gaat.', geeft Roeli Mossel, directrice Palet, aan. 'Een terugblik op het experiment tot nu toe laat zien dat helemaal niet meer zorg geïndiceerd en geleverd wordt. De zorgconsumptie is echt niet groter.', vertelt Aukje Jorritsma. Roeleke de Boer: 'We doen het zoals de regels van B.V. Nederland toestaan. Vanuit onze maatschappelijke verantwoordelijkheid aangaande de AWBZ-kosten.'

In het projectplan is gesteld dat het zelf indiceren door de zorginstellingen leidt tot een kostenbesparing. Deze kostenbesparing komt tweeledig tot stand. Allereerst vervallen binnen dit experiment de werkzaamheden die CIZ in de situatie voor het experiment uitvoerde. Daarnaast scheelt het ook tijd, en hiermee geld, binnen de zorginstelling zelf, omdat zij na de indicatieaanvraag, geen tijd meer kwijt zijn aan het beantwoorden van vragen vanuit het CIZ, dan wel van de cliënten die door het CIZ waren benaderd.

Waar is de cliënt?

Het indicatiebesluit geeft de cliënt inzicht in de benodigde zorg en voor welke hoeveelheid daarvan hij via de AWBZ in aanmerking komt. Leidt het experiment ook tot veranderingen voor de cliënten van De Friese Wouden en Palet? Dit is maar in kleine mate het geval. Door het CIZ wordt met cliënten geen contact meer opgenomen naar aanleiding van de indicatieaanvraag. Zij worden hier niet meer mee belast.

De snelheid waarmee de zorg aan cliënten wordt geleverd, verschilt gek genoeg niet  van de snelheid waarmee dit voorafgaand aan het experiment gebeurde. Het experiment was in feite al realiteit voordat dit ‘officieel’ was afgesproken; zowel De Friese Wouden als Palet leverden al direct zorg, nog zonder officiële indicatie, met het risico dat een deel niet vergoed werd. Dit risico werd voor lief genomen ten gunste van de cliënt. Roeleke de Boer: 'Cliënten merken weinig van het experiment. We probeerden de zorg sowieso al zo spoedig mogelijk te leveren. Dat zorgde vroeger alleen voor veel rompslomp voor de zorginstelling.'

Het brengt nogal wat te weeg…

De reden dat vanuit de Kwadrantgroep voor alle extramurale cliënten bij De Friese Wouden en Palet alleen het proces rondom de indicatiestelling is aangepast, is omdat de andere belanghebbenden, zoals het zorgkantoor niet graag wilden mee doen aan het afschaffen van registraties en het AZR-berichtenverkeer. En je hebt elkaar nodig om het proces in de hele keten regelarmer te maken. De moeilijke discussies met ketenpartners heeft ertoe geleid dat voor De Kwadrantgroep de regeldruk maar zeer beperkt is afgenomen. En dat is ergens natuurlijk heel jammer. Aukje Jorritsma: 'Ondanks de kleine aanpassing in de werkwijze is toch gekozen om deel te nemen aan de regelarme experimenten, omdat het op zijn minst een begin is.'

Ondanks dat het experiment ‘Zorg zonder indicatie’ slechts betrekking heeft op een klein stukje van de bureaucratie binnen zorginstellingen, is ook dit experiment niet alleen maar het afschaffen van een regel of het aanpassen van een werkwijze. Deze andere manier van werken heeft vooral binnen De Friese Wouden een discussie op gang gebracht over de houdbaarheid van productiegericht denken. Daar keken ze met enige jaloezie naar Palet, die met hun ‘extra project’ Handen in Een meer regels mochten versoepelen. Juist die verschillen geven de prikkel tot extra nadenken. Want: waarom kan/mag het bij de ene wel en bij de andere niet? En wat zijn de voor- of nadelen van beide aanpakken? Vragen die juist prikkelen en de discussie goed op gang brengen.

De meeste medewerkers binnen De Friese Wouden vinden het huidige experiment dus best mager. Het had wat velen betreft wel meer gemogen. 'Het experiment is een mooie voorbereiding op de veranderingen die nog gaan komen in de komende periode', stelt Aukje Jorritsma. 'Maar het is nu niet meer dan een aanpassing van een werkwijze.'

Volgens Roeleke de Boer kan het regelarm werken helpen bij de maatschappelijke verandering, die op gang komt rondom elkaar weer helpen, weer iets terugdoen naar elkaar, maar ook het elkaar weer vragen om hulp. Hiervoor moeten we elkaar weer wakker schudden. 'Dit is iets dat op gang komt, nu we bij de gesprekken met cliënten de cirkels, cliënt, netwerk en B.V. Nederland, hanteren om te komen tot de zorgvraag aan B.V. Nederland als onderdeel van de totale zorgvraag van een cliënt. Het wakker schudden is niet iets dat alleen bij de cliënten moet gebeuren, ook bij de medewerkers.'

Toekomst

Naast het experiment ‘Zorg zonder indicatie’ is Palet ook partij in het experiment ‘Handen in één’. Zelf indiceren is ook onderdeel van dit experiment, maar daarnaast zijn binnen het experiment van Palet nog andere regels afgeschaft. De reden dat binnen het experiment ‘Handen in één’ meer regels afgeschaft hebben kunnen worden, is dat vanuit een visie, waarvan wijkgericht denken een belangrijk onderdeel is, een hele nieuwe start gemaakt kon worden bij de ontwikkelingen van de wijk Het Tramkwartier, aldus Roeli Mossel.

De discussie die al naar aanleiding van het experiment ‘Zorg zonder indicatie’ op gang is gekomen, gaat over hoe de wereld zou zijn als meer conform het experiment ‘Handen in één’ zou worden gewerkt. Dit is een toekomstbeeld dat geambieerd wordt en dat ook niet meer te stoppen is, mede gezien de maatschappelijke discussies die buiten de experimenten om ook al worden gevoerd.

Uit het enthousiasme om door te pakken naar het verder regelarm maken van zorginstellingen, mag sowieso geconcludeerd worden dat het overnemen van een taak van het CIZ prima werkt. Roeleke de Boer: 'Ik vind het wel lekker.'

Praktijktip: Zoek de grenzen van het systeem op

Als het aan de Kwadrantgroep had gelegen, dan waren meer regels binnen het experiment opgenomen. De beperking kwam vanuit de keten. Soms lukt het niet om iedereen mee te krijgen. Dan is een kleiner experiment de best haalbare oplossing. Liever een klein experiment en het opbouwen van ervaringen, dan niets doen omdat het niet gedragen wordt door de keten. Wie het kleine niet eert….

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg