invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Samenwerking zorg- en welzijnspartijen helpt kwetsbare burger in Brunssum op weg naar eigen regie

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Lumpsum financiering in de gemeente Brunssum stimuleert zorg- en welzijnsaanbieders tot betere samenwerking in de zorg, waarbij de klantvraag meer dan ooit centraal staat. Jacqueline van den Broek (links) en Esmé Kock (rechts) van LEVANTOgroep en Ralf Stoffels (midden) van CMWW vertellen hoe dit bijvoorbeeld resulteert in een brede inloopvoorziening in Brunssum. Esmé Kock: ‘Die inloop is dé vindplaats bij uitstek om burgers tot meer eigen regie te bewegen.’

Jacqueline van den Broek, Ralf Stoffels, Esmee Kock

Vóór 2015 zag de wereld er voor de zorgaanbieders en het Centrum voor Maatschappelijk Werk en Welzijnswerk (CMWW) in Brunssum er heel anders uit dan nu, in 2017. Er werd weliswaar incidenteel samengewerkt, maar de zorgaanbieders werkten toch vooral zelfstandig en vanuit de indicaties van hun klanten. ‘De zorg ging voorheen hoofdzakelijk uit van iemands probleem of problemen’, zegt Jacqueline van den Broek van zorgaanbieder LEVANTOgroep, een zorgorganisatie op het gebied van geestelijke gezondheidszorg en maatschappelijke opvang in Zuid-Limburg. ‘We verleenden zorg aan burgers die beschikten over een indicatie die werd toegekend aan de zorgorganisatie. Deze indicatie werd destijds gesteld op basis van diagnostiek en problematiek en niet op basis van dialoog met de burger om wie het daadwerkelijk ging. Veel papierwerk voor een afgemeten aantal uren. De toekenning van een indicatie werd soms voor meerdere jaren afgegeven, waardoor de prikkel om zorg anders in te zetten vaak niet voldoende werd gestimuleerd.’

Aanzet tot samenwerking

Met de transitie van zorgtaken naar de gemeente van 2015 besloot gemeente Brunssum om dit anders aan te pakken. CMWW, dat altijd had mogen rekenen op een redelijke basissubsidie van de gemeente, werd al vanaf 2011 geconfronteerd met bezuinigingen van die gemeente. ‘We hebben toen onze opdracht weten te verruimen waarmee we ook al onze diensten overeind konden houden, door zaken slim met elkaar te verbinden’, zegt leidinggevende Ralf Stoffels. ‘Vanaf 2015 is ook de inloop-GGZ bij ons geplaatst, bedoeld om mensen meer aan te spreken op hun eigen mogelijkheden, in plaats van uit te gaan van de beperkingen. Dit doen wij in hun eigen omgeving op buurt of wijkniveau.’

Ook besloot de gemeente Brunssum vanaf 2015 om de zorgaanbieders niet langer ieder afzonderlijk te financieren, maar op basis van de zogenaamde lumpsum financiering. En sinds 2016 wordt ook het werk van het CMWW zo gefinancierd. Jacqueline van den Broek licht toe: ‘We konden als zorgaanbieders destijds inschrijven op de aanbesteding voor drie zorgsegmenten: ouderenzorg, verstandelijk gehandicaptenzorg en ggz. Samen met collega zorgaanbieders Cicero en Radar werd ons de aanbesteding gegund voor het ggz-segment. Daarbij betrokken we zelf Meander en Oase als onderaannemers, een opzet die de onderlinge samenwerking duidelijk bevordert.’

Niet alleen dat, vult haar collega Esmé Kock aan. ‘De lumpsum financiering geeft je bovendien meer mogelijkheden om de zorg in te vullen op basis van de behoefte van de klant, hetgeen aansluit op één van de belangrijkste eisen van de aanbesteding: het terugbrengen van de afhankelijkheid en het vergroten van de zelfredzaamheid.’ Stoffels: ‘Dit brengt de zorgaanbieders automatisch dichter bij ons domein van welzijn en informele zorg. Van den Broek: ‘We merken inderdaad dat we door samenwerking met de welzijnssector en de inzet van informele zorg steeds efficiënter kunnen werken. Bijvoorbeeld: samen met een klant koken is weliswaar leuk voor een professionele medewerker, maar is ook iets dat je prima met het informele circuit kunt organiseren.’ ‘Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld post- en regelzaken’, vult Stoffels aan, ‘iets wat het CMWW heel goed kan doen met de formulierenbrigade en de inzet van vrijwilligers.’ Jan van de Venne, directeur van het CMWW, bevestigt dat de lumpsumfinanciering veel efficiencyvoordelen biedt en het verbinden van het zorg- en welzijnsaanbod bevordert. In de praktijk leidt dit tot een breder aanbod waar meer mensen gebruik van maken, tegen dezelfde kosten. Van de Venne is dan ook blij dat de lumpsumfinanciering in 2017 wordt voortgezet. ‘Het biedt ons meer speelruimte om middelen efficiënter en effectiever in te zetten en de cliënt echt centraal te stellen.’

Inloopvoorziening als basis

Cruciaal hierin is de opzet van een brede inloopvoorziening in Brunssum, waarin zorgaanbieders en welzijnsorganisatie CMWW intensief samenwerken. ‘Daar ligt de basis’, zegt Kock, ‘die inloop is dé vindplaats bij uitstek om burgers tot meer eigen regie te bewegen.’ Met ondersteuning van Nieuwe wegen ggz en opvang wordt het project opgezet om hier praktisch invulling aan te geven. ‘De gemeente heeft in dit project bewust een rol op de achtergrond’, zegt Van den Broek. ‘Ze beseft dat de kennis bij ons aanwezig is om het aanbod gezamenlijk te organiseren en om, daar waar we lacunes zien, nieuw aanbod te ontwikkelen en verbeteringen door te voeren. Wel bestaat hierbij nog ruimte voor verbetering. Nog meer gebruik maken van elkaars expertise om te komen tot een passend aanbod zou wenselijk zijn.’

Stoffels vult aan: ‘Goed overleg met de gemeente over wat wij te bieden hebben is dus heel belangrijk, waarbij de vraag van de burger het vertrekpunt is en niet ons aanbod. En gelukkig gebeurt dit ook, soms op hooflijnen, soms tot op individueel casusniveau.’ Van den Broek springt hierop in door te zeggen: ‘Het zou nóg mooier zijn als de klant hierbij zelf zijn verhaal kan komen doen. Bij de zorgadviesteams binnen de jeugdzorg is dit al heel nadrukkelijk het doel en het zou goed zijn om die lijn door te trekken naar al onze klanten.’

Begeleiding van de veranderingen

De gemeente heeft in de aanbesteding gekozen voor een periode van drie jaar, met een optie op verlenging. De afspraak voor de subsidieregeling met CMWW is voor een periode van twee jaar. ‘Dit geeft ons de ruimte om onze medewerkers te scholen en te begeleiden in alle veranderingen die momenteel gaande zijn’, zegt Stoffels.

Dit is bij LEVANTOgroep ook aan de orde. Kock en Van den Broek maken sinds begin 2016 dan ook deel uit van het Team Change dat deze aanbieder heeft opgezet. Kock legt uit: ‘Wij zijn twee van de vijf collega’s in dit veranderteam dat in- en extern inspeelt op de veranderingen in de zorg en dat daarnaast fungeert als aanjaagteam voor innovatie en vernieuwing. Een heuse gedrags- en cultuurverandering is nodig in de zorg om te komen van “zorgen voor naar zorgen dat”. Zorgen dat onze klanten goed begeleid worden naar meer zelfredzaamheid en meer zelfregie. Natuurlijk gaan we hierover ook uitgebreid in gesprek met onze klanten, want ook zij hebben veel vragen en onzekerheden over alle veranderingen en wat dit alles voor hen persoonlijk betekent.’ Van den Broek: ‘Uiteindelijk is die verandering voor hen vooral positief. Je ziet mensen groeien als ze meer eigen verantwoordelijkheid krijgen. We zien duidelijk wat het voor iemand betekent om de stap te maken van intensieve begeleiding naar een eigen rol in de wijk.’ Maar dit vereist wel een goede ondersteuning op maat, vult Stoffels aan. ‘Je moet een klant zover krijgen dat deze zoveel mogelijk diensten gaat afnemen in de eigen wijk. Veel klanten zijn in de loop der jaren gehospitaliseerd en het kost tijd om daar een andere beweging in te krijgen. Daarbij kunnen wij als welzijnsaanbieder heel goed de expertise van de zorgaanbieders gebruiken, om in te zetten op momenten dat dit nodig is.’ Kock vult aan: ‘Dat is inderdaad de kern, dat je de beweging samen maakt van het organiseren van zorg, naar het faciliteren van eigen kracht. De samenwerking binnen bijvoorbeeld een integraal team dat, dankzij goede afspraken in combinatie met de lumpsum financiering, snel op de situatie van een klant kan inspelen, is hierbij onontbeerlijk.’

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg