invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

GGzE De Boei loopt op de troepen vooruit met kleinschalige gebiedsgerichte teams

Gepubliceerd op:

De Boei is onderdeel van GGzE, een ggz-organisatie in de regio Eindhoven. Alle dagbestedingsactiviteiten, beschermd wonen en de individuele begeleiding vallen onder De Boei. Activiteiten dus die sinds dit jaar allemaal onder de gemeentelijke financiering via de Wmo zijn komen te vallen. Hoewel de beweging richting de gemeenten al nagenoeg bekend was, is nog steeds niet tot in detail duidelijk wat gemeenten van GGzE op dit vlak verwachten. Maar daarop wachten vond de organisatie in 2013 al, niet langer verantwoord.

De teams: naar kleinschalig en gebiedsgericht

Besloten werd tot het opzetten van kleinschalige, gebiedsgerichte teams, vertelt Jeroen van Heel, projectleider kleinschalige teams van GGzE De Boei. 'Wij hadden en hebben een drietal doelstellingen. De cliënt centraal stellen, flexibel kunnen inspringen op wat de cliënt van ons vraagt en het talent in de organisatie beter benutten. Zelfsturende, kleinschalige teams vonden wij daarvoor de beste oplossing. Door gebiedsgericht te werken, zorgen we voor lokale verankering van onze dienstverlening.'

De organisatie zocht aansluiting bij het Planetree-concept. Betere zorg, een gezonde organisatie en een helende omgeving zijn de 3 pijlers van Planetree en leverden de visie op zorg voor de organisatie.

Planetree: betere zorg

Onder betere zorg vallen zelfredzaamheid, de participatieladder en de woonladder. Het was duidelijk dat, hoewel zoals gezegd de eisen van de gemeenten nog steeds niet tot in detail waren uitgewerkt, deze 3 pijlers voor de gemeenten een belangrijke rol gaan spelen.

'In het land der blinden is eenoog koning en we togen aan de slag. We besloten een geautomatiseerd systeem te laten ontwikkelen waarin de medewerkers de zorg konden registreren en met een druk op de knop een verantwoording richting de gemeenten mogelijk was.'

Om zo’n systeem ook voor de medewerker aantrekkelijk te maken, moet er meerwaarde zijn. 'Medewerkers worden niet enthousiast van een registratiesysteem en zien het al snel als een extra taak erbij. We wilden dan ook een systeem opzetten waarvan de medewerker baat zou hebben bij de uitvoering van het werk.'

Voor het dashboard dat het resultaat was van deze exercitie, is zelfredzaamheid een sleutelbegrip. De 11 levensdomeinen uit de zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) vormen het uitgangspunt voor het gesprek dat de medewerker met de cliënt heeft. 'Samen vullen zij het in; als een cliënt op een van die elf levensdomeinen minder zelfredzaam is, dan bespreken zij wat een doel kan zijn en maken daarover afspraken.'

Planetree: helende omgeving

Onder ‘helende omgeving’ verstaat de organisatie minder formele zorg en meer informele zorg. 'We hebben nog steeds op veel plekken geïndiceerde dagopvangplekken. Maar in plaats van zelf bepaalde activiteiten aan te bieden, kan een cliënt wellicht ook in de buurt deelnemen aan activiteiten. Een ander idee is dat we onze locaties zijn gaan openstellen voor de mensen in de buurt om zo de wereld buiten onze muren naar binnen te halen.'

Het klinkt logisch, zegt Van Heel, maar de praktijk is weerbarstig. 'Niet iedere cliënt voelt zich thuis buiten de muren van onze locaties. Omgaan met lotgenoten die elkaar helpen als dat nodig is en een beschermde omgeving zijn soms gewoon nodig. Lastig is ook dat begeleiders niet altijd vinden dat cliënten het aankunnen. Dat maakt het streven om buiten naar binnen te halen en binnen naar buiten te brengen niet altijd even haalbaar.'

Planetree: gezonde organisatie

‘Gezonde organisatie’, de derde pijler van Planetree tenslotte, bestaat uit onder meer het afstemmen van de in- en uitstroom van de organisatie op de bezettingsgraad. Het aantal medewerkers dat op een bepaald moment aan het werk is, moet gebaseerd zijn op de benodigde capaciteit. Het lijkt logisch, maar was dat voorheen niet.

Ideaal vindt de organisatie 10 tot 15 medewerkers per team. 'Ieder team krijgt straks een taakstelling waarin het aantal medewerkers en het aantal uren dat zij werken is vastgelegd. Hoe het team de inzet vervolgens regelt, bepaalt het zelf. Ook vacatures gaan teams zelf invullen.'

Nu is de organisatie druk doende het systeem eigen te maken. Het is nog geen verantwoordingstool. Het gaan monitoren van de geleverde zorg in kwaliteit en kwantiteit is een volgende stap.

Medewerkers: wat vinden zij?

Vinden medewerkers de veranderingen prettig? De één wel en de ander niet, zegt Van Heel. 'De één vindt dat ze zo betere zorg kan leveren en dat het haar helpt bij het dagelijkse werk, terwijl een ander vindt dat ze een taak erbij heeft gekregen.'

Medewerkers moeten ook leren om op de juiste manier met het dashboard en de zelfredzaamheidsdomeinen om te gaan. Het dashboard is een hulpmiddel, geen doel op zich zelf. Het moet er toe leiden dat medewerkers de juiste vragen gaan stellen. Wat heeft deze cliënt nodig? Wat zijn zijn mogelijkheden?

'Neem een cliënt die beschermd bij ons woont. Dan kan deze man of vrouw niet hoog scoren op ‘zelfstandig wonen’. Maar, deze cliënt kan het fantastisch doen in de woongemeenschap waar hij woont. Het is belangrijk die 2 verschillende invalshoeken uit elkaar te houden.'

De cliënt moet door de medewerker ook voorbereid worden in het voeren van een keukentafelgesprek. De Wmo-consultant zal zich namelijk op enig moment melden voor het voeren van een gesprek over zijn aangevraagde ondersteuning. De gemeente maakt dan gebruik van dezelfde ZRM als die de basis is voor het werkplan GGzE De Boei, waarop het dashboard is gebaseerd.

Zelfsturing ook voor ondersteunende diensten

Ook de ondersteunende diensten moeten mee in het proces naar zelfsturing om zo de cliënt centraal te stellen, flexibel te kunnen inspringen op veranderingen en het talent in de organisatie beter te benutten. 'Hoe meer de teams zelf gaan doen, hoe meer de ondersteunende diensten moeten gaan doen waarvoor ze zijn: het faciliteren van het primaire proces.'

Nog te vaak zijn de ondersteunende diensten een zelfstandig opererende organisatie die zijn eigen bestaansrecht heeft gecreëerd, legt Van Heel uit. 'Vergelijk het een beetje met de pizza met van alles erop en eraan, terwijl je eigenlijk helemaal geen pizza wilt. Daar moeten we vanaf en dat betekent dat zelfsturende teams voor de hele organisatie een goed idee zijn. Dat is ook precies het punt waarop we nu zijn aanbeland.' 

Interview door Ellen Kleverlaan

Meer weten

  • GGzE De Boei gaf op 9 oktober 2015 een workshop over de ontwikkeling van de organisatie naar herstelondersteunende zorg en zelfsturing tijdens de bijeenkomst 'Cliënt en professional leidend in de GGZ. Lees het verslag van de workshop 'De praktijk van zelfsturende teams in de veranderende zorg'

Dossier(s)

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg