invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Design X Ambacht: Gewoon goede producten met een verhaal

Gepubliceerd op:

Na de hervorming langdurige zorg is dagbesteding de verantwoordelijkheid van gemeenten. Minder geld en scherpere participatiedoelstellingen noodzaken zorgorganisaties tot werkelijke innovatie. Siza heeft met Design X Ambacht een kansrijk en toekomstbestendig concept ontwikkeld voor cliënten, medewerkers en opdrachtgevers.

Kwaliteitsproducten

Design X Ambacht is in 2013 officieel ontstaan als label binnen Siza, zorgorganisatie met diensten voor mensen met een beperking of chronische ziekte in Gelderland en Tilburg. Marco de Leeuw kwam het jaar daarvoor in dienst van de organisatie om Siza te ondersteunen bij het verleggen van de focus van de dagbestedingscentra van ‘goedbedoeld gefröbel’ naar productie van kwalitatief goede producten.

De Leeuw, beeldend kunstenaar met een managementopleiding op zak, kreeg de taak om de organisatie zo in te richten dat er producten zouden worden ontwikkeld met een commerciële pet op. “Het idee was dat we interesse voor producten wilden creëren op basis van de kwaliteit ervan en niet omdat mensen het zo leuk en aardig vonden dat ze door mensen met een beperking waren gemaakt.”

Cliënt van Siza werkt bij Design X Ambacht aan goede producten als dagbesteding

Apart label

Voor de positionering van de producten was het daarom noodzakelijk om een apart label binnen Siza op te zetten. Zo zouden de producten en niet de zorg op de voorgrond komen. Het label werd Design X Ambacht gedoopt.

De Leeuw zocht contact met ontwerpers van enige naam en faam om aan de slag te gaan binnen de hout- en keramiekwerkplaatsen. Uitgangspunten voor de ontwerpen waren de cliënten. Wat zijn hun specifieke talenten en vaardigheden? Wat willen zij doen? Wat zou er eigenlijk allemaal mogelijk zijn?

Sander Luske is de ene ontwerper die zich inmiddels aan Design X Ambacht heeft verbonden. Ruud Jan Kokke de andere. Binnen het scala aan ontwerpen is er een interieur- en woonaccessoireslijn. De Leeuw laat niet na te benadrukken dat de producten gewoon goed moeten zijn. “Na de opening kregen we veel terug dat er nu eindelijk eens echt goede producten worden gemaakt. Producten waar vervolgens nog een verhaal aan zit.”

Betrokken zijn

De Leeuw houdt zich bezig met de verkoop, de marketing en het aantrekken van nieuwe ontwerpers en initiatieven. Het contact met de huidige twee ontwerpers is goed en intensief. “We kunnen alleen maar werken met ontwerpers die betrokken zijn bij de cliëntmedewerkers en de begeleiders. Dat betekent dat zij veelvuldig bij ons in de werkplaats zijn en goed weten wat onze medewerkers wel en niet kunnen.”

De twee ontwerpers van Design X Ambacht van Siza

De ontwerpers worden gewoon betaald voor hun ontwerpen. De inkomsten komen nu voornamelijk uit zakelijke opdrachten. De Leeuw: “Bedrijven die bij ons grote bestellingen plaatsen, bijvoorbeeld voor relatiegeschenken.” Vooralsnog is de aanwas van bestellingen organisch. “Ik loop gericht ergens binnen en knoop een gesprekje aan. Van het een komt het ander. Uit toevallige ontmoetingen volgen vaak de leukste dingen.”

De particuliere bestellingen via de website www.DesignXAmbacht.nl lopen nog niet storm, zegt De Leeuw. “Mondjesmaat; ik moet meer werk maken van de ranking van de website. Daar ga ik snel mee aan de slag.” Extra verkooppunten zijn de retailers waar de producten van Design X Ambacht inmiddels verkrijgbaar zijn.

Enkele dagdelen per week

De Leeuw werkte in het begin twee dagen, maar dat is uitgebreid naar vier. De meeste cliëntmedewerkers werken meestal enkele dagdelen per week. Net zoveel als zij aankunnen. Er zijn ongeveer veertig cliëntmedewerkers betrokken bij de productie van keramiek. Een wisselend aantal van dertig tot veertig cliëntmedewerkers is betrokken bij de houtproducten.

De bekers die cliënten van Siza maken bij Design X Ambacht

Een van de cliëntmedewerkers is Ronnie Eggink. Nu 35, kreeg hij op zijn 28e een CVA. Waarschijnlijk is een spatader in zijn been daarvoor verantwoordelijk geweest. Eggink woonde op dat moment in Engeland. De voormalige salesmanager in cacao kreeg die kans van zijn werkgever toen het werk in Nederland minder werd. De nieuwe uitdaging was hem op het lijf geschreven. Tot hij werd getroffen met een herseninfarct.

Hij werd buiten bewustzijn gevonden door zijn toenmalige manager en opgenomen in een Engels ziekenhuis. In eerste instantie was hij alleen nog maar de Engelse taal machtig. Langzamerhand kwam ook zijn Nederlandse taalbeheersing terug. Inmiddels heeft hij geen enkele moeite meer met taal en praten in het Nederlands, maar een boodschappenlijstje maakt hij in zijn hoofd nog steeds in het Engels.

Tijd, ruimte en afstand

Eggink is behept met niet-aangeboren hersenletsel zoals dat heet. Het besef van tijd, ruimte en afstand is er niet meer zoals voorheen. Zijn linkerarm werkt gewoon naar behoren, maar zijn rechterarm functioneert niet meer goed genoeg om bijvoorbeeld te tillen.

Eggink kwam eerst op een bierbrouwerij terecht. Maar daar was hij minder op zijn plek dan bij Siza. “Bij de bierbrouwerij moest ik tillen, maar dat gaat mij gewoon niet meer zo goed af.” Bij Design X Ambacht bleek hij wel op zijn plaats.

Het volgens receptuur werken met cacao, waarmee hij in zijn oude functie te maken had, zet hij nu voort door volgens receptuur te werken met keramiek. “Ik zie het als een voortzetting van wat ik in het verleden deed en dat vind ik belangrijk. Ik had alleen nooit zo veel met kunst. Maar die interesse is hier wel gewekt.”

Cliënten van Siza aan het werk met keramiek bij Design X Ambacht

Oefeningen met de Wii

Zijn werk is enorm belangrijk voor hem. “Zonder mijn werk zou ik alleen maar bezig zijn met mijn ziekte. Ik heb heel veel therapie gehad om er weer zo bovenop te komen. En nog steeds doe ik veel oefeningen met de Wii.”

Ook de schaamte over zijn niet goed-functionerende rechterarm begint hij los te laten. “Voorheen liep ik zelfs in de zomer met een jas aan, zodat ik mijn rechterarm in de zak kon doen. Maar ik accepteer mijzelf nu meer zoals ik ben.”

Eggink werkt nu twee dagdelen per week maar gaat dat uitbreiden naar vier dagdelen, omdat hij zijn therapie kan afbouwen. Hij voelt zich erg thuis bij zijn collega’s en is er ook voor hen als dat nodig is. “Voor velen van ons is het inschatten van hoelang het keramiek nog in de oven moet, lastig. Niet iedereen heeft daarvoor evenveel geduld. Als ik zie dat een collega het om wat voor reden dan ook moeilijk heeft, zeg ik – laten we even een bakkie doen en een sigaretje roken.”

Begeleiding intensief

Met Ronnie Eggink gaat het goed, maar het is in het algemeen gesproken wel een kwetsbare groep mensen, zegt De Leeuw. “Sommigen met fysieke beperkingen waardoor zij bijvoorbeeld in een rolstoel zitten. Dat betekent dat de begeleiding intensief is. Of het nou gaat om naar het toilet gaan, of met elkaar koffiedrinken; er zijn en blijven wel de nodige uitdagingen. Het is nog steeds zorg.”

Als er veel bestellingen lopen, kan de mise en place intensief zijn. De medewerkers-begeleiders hebben het dan ook druk. Het zijn dezelfde medewerkers die er voorheen ook in de dagbestedingscentra van Siza waren. Mensen die primair hebben gekozen om te werken in de zorg, maar nu meedraaien in een semiprofessionele productieomgeving met het soort begeleiding dat van medewerkers veel meer vraagt dan in een ‘gewone’ productieomgeving.

De Leeuw: “Niet iedere medewerker-begeleider is wellicht opgewassen tegen de veranderingen. Maar vergeet niet: als zij zien hoe cliëntmedewerkers opbloeien van dit werk en zij dragen bij aan mooie producten, dan geeft dat veel energie. De meeste medewerkers zijn gewoonweg heel enthousiast over de veranderingen. Het gros omarmt dit.”

Cliënt en medewerkster van Siza bij Design X Ambacht

Met rozen geplaveid

Tot nu toe kan de begeleiding uit de reguliere dagbestedingsgelden worden gefinancierd. Maar ook gemeenten leggen taakstellingen op, dus de weg naar de toekomst is niet perse met rozen geplaveid. De omzet van Design X Ambacht is nu zodanig dat zij een eind op weg zijn om het salaris van De Leeuw er tenminste uit te kunnen betalen. In twee jaar tijd is dat zonder meer een succes te noemen.

Het is niet ondenkbaar dat dagbestedingscentra in de toekomst sowieso hun eigen broek moeten ophouden. Als Design X Ambacht in ieder geval de kosten kan dekken die de productie meebrengt, dan komt de continuïteit weer een stukje naderbij.

Interview door Ellen Kleverlaan

Meer weten

Tags

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg