invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Cliënt in regie bij Archipel

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Archipel zet sinds 4 jaar organisatiebreed in op Cliënt in Regie en heeft daarvoor een programma opgezet. Daarbinnen is in samenwerking met In voor zorg! een coachingstraject op de werkvloer ontwikkeld. Parallel hieraan liep een ander traject, dat gekoppeld is aan het coachingstraject. Archipel heeft namelijk aan zowel cliënten, mantelzorgers als medewerkers gevraagd of het systeem van het zorgleefplan en het multidisciplinaire overleg bijdraagt aan de versterking van eigen regie door de cliënt.

Hieruit bleek dat het merendeel van alle 3 de groepen het zorgleefplan als ‘eigendom van de organisatie’ bestempelde en niet als een instrument van de cliënt. Dat had onder andere te maken met een hoog gehalte beleidstaal en vakjargon, onvoldoende gericht zijn op de wensen, vragen en mogelijkheden van cliënten en de bureaucratie die er uit voortkomt.

Deze bevindingen onderstreepten de noodzaak en de wens om het anders te doen. Archipel koos ervoor om hands-on met het thema aan de slag te gaan. Hoe? Door te experimenteren met manieren en methoden die door enthousiaste medewerkers werden aangedragen. Het verhaal van Ingrid Johnson laat zien wat het betekent om zelf weer de regie te krijgen.

Gericht op beperkingen

Ingrid woont al jaren op een van de somatische afdelingen van Verpleeghuis Dommelhoef van Archipel Zorggroep. Ze is gebonden aan haar rolstoel. In het begin moest ze erg wennen aan alle mensen om haar heen. Haar medebewoners hebben ook te maken met allerlei forse beperkingen. Ingrid: ‘Vanwege mijn beperkingen ben ik op veel punten afhankelijk van de zorg. Maar ik ben niet de enige, eigenlijk zijn alle mensen hier invalide. En het team moet de aandacht verdelen over alle bewoners. Dat alles maakt dat je jezelf vooral ziet als invalide en dat ook het team vooral gericht is op onze beperkingen.’

Actief opstellen

Ingrid stelt zich van nature bescheiden op, wil niet te veeleisend zijn ten opzichte van de zorg. Maar ze heeft gemerkt, dat je ook voor jezelf moet opkomen. ‘Als je te afwachtend bent en zelf niets zegt en doet, dan gebeurt er ook niets. Als ik iets graag wil, zal ik zelf ook actief moeten worden.’

Concrete doelen

In de regiecirkel staan concrete doelen die voor de cliënt zelf heel belangrijk zijn. Zo bekijkt Ingrid regelmatig met haar contactverzorgende Margriet wat ze nu echt graag wil in haar leven. Ingrid: ‘Ik wil onder meer zoveel mogelijk mijn bewegingsvrijheid behouden. Samen met Margriet heb ik gekeken hoe ik dat kan bereiken. Bijvoorbeeld door bij de maaltijd het blad van mijn rolstoel eraf te laten, waardoor ik meer naar voren zit en rechter aan de tafel kom te zitten. Het is maar klein, maar voor mij heel belangrijk.’

Bewustwording

Ongeveer 1 keer per maand neemt Ingrid haar regiecirkel door met Margriet. Wanneer Ingrid vindt dat er aanpassingen nodig zijn, dan veranderen ze dat samen. ‘Margriet zet me goed aan het denken’, meent Ingrid. ‘Ik ben me er nu veel meer van bewust dat ik zelf verantwoordelijk ben voor de invulling van mijn leven. Als ik iets wil bereiken, zal ik daar zelf mee aan de slag moeten gaan. Dat geeft me echt een gevoel van eigenwaarde en dat ik mezelf wel kan redden. Het draait nu om mij en niet om mijn beperking.’

Eigen regiecirkel

In het begin vond Ingrid het allemaal spannend. Ze moest uitvinden wat ze nog zelf kan en mag verwachten. Het resultaat is wel dat ze nu veel meer zelf doet en minder afhankelijk is van anderen. Zo brengt ze de post rond en heeft ze haar medicijnen weer in eigen beheer.
Ingrid ervaart haar regiecirkel als echt iets van zichzelf en dat gevoel had ze nooit bij het zorgleefplan. ‘Dat zorgleefplan was meer voor de medewerkers, dat sprak mij niet aan. Maar de regiecirkel zit in mijn hoofd. Alles staat duidelijk op 1 blad en het ziet er leuk en kleurig uit.’

Bejegening

De regiecirkel helpt de bewoners van Archipel Dommelhoef om zelf de regie te voeren. Dit is echter niet alleen een handig instrumentje, de regiecirkel vraagt ook om een andere bejegening door de medewerkers. Margriet heeft als contactverzorgende nu een ander en veel intensiever contact met Ingrid; ze bevraagt veel meer, vult niet zelf in, laat Ingrid haar eigen plan maken en heeft vooral een simulerende en ondersteunende rol. Het contact is veel gelijkwaardiger. ‘Ik voel me weer gewoon, geen invalide’, constateert Ingrid. ‘Vroeger deed iedereen alles voor me. Dat vond ik toen misschien fijn, maar ik heb ook gemerkt dat je actief moet blijven. Ik voel me nu veel zelfstandiger en dat is een goed gevoel. Het gaat nu om de vraag: wat vind ík belangrijk en hoe ga ík dat bereiken en organiseren.’

Eigen keuzes

Ingrid is blij dat het accent niet langer op haar beperkingen ligt. Ze is ook assertiever geworden. ‘Als medewerkers niet op mijn vragen reageren, laat ik het er niet langer bij zitten, en vraag ik door. Vroeger dacht ik dan “ach, laat maar”. Margriet helpt me daarbij. Ze laat me mijn eigen keuzes maken én herinnert me er telkens aan dat ik zelf doelen heb gesteld. Die wil ik wel bereiken.’

Interview door Inge Heuff

Meer weten

Dit is deel 3 van een 3-luik over Cliënt in de regie bij Archipel.

Dossier(s)

In voor zorg-deelnemer

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg