invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag bestuurdersbijeenkomst: Samenwerken in technologie

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Thuiszorgorganisatie ZuidZorg heeft al jaren ervaring met beeldschermzorg en investeert voortdurend in technische innovaties. Hoe kan het ook anders: de organisatie bevindt zich letterlijk en figuurlijk in de achtertuin van Philips. Toch vertelt hij niet enkel een succesverhaal, benadrukt bestuurslid Charles Laurey. Zijn presentatie op de bestuurdersbijeenkomst Technologie op 26 maart is een verhaal uit de soms weerbarstige praktijk. Een verhaal over meegaan in de geest van de tijd, aansluiten bij wat cliënten en medewerkers willen en kunnen, samenwerkingen aangaan en fouten durven maken.

ZuidZorg

ZuidZorg is een klassieke thuiszorgorganisaties. De medewerkers leveren zorg achter de voordeur: thuiszorg, kraamzorg en jeugdgezondheidszorg. En ZuidZorg Extra biedt aanvullende diensten om cliënten zo lang mogelijk in de thuissituatie te houden. In 2014 had ZuidZorg 4.000 medewerkers en een omzet van 100 miljoen euro. In 2015 zijn dat 3.000 medewerkers en een omzet van 80 miljoen euro. Met andere woorden: ZuidZorg moest 1.000 mensen ontslaan. ‘Dat legt een grauwsluier over de organisatie’, zegt Laurey. ‘En als je wel blijft investeren in innovaties heb je constant iets uit te leggen.’

Netwerkorganisatie

Behalve als dienstverlener, manifesteert ZuidZorg zich steeds meer als netwerkorganisatie. In de zorgcentrale ConnectZorg zijn een aantal diensten van ZuidZorg verzelfstandigd. ConnectZorg levert ook bereikbaarheid, personenalarmering en zorg op afstand voor andere organisaties. VanMorgen, een initiatief van Proteion Thuis en ZuidZorg, begeleidt zorgorganisatie bij de implementatie van zorg op afstand. Het Vitassist Zorghotel is een samenwerking tussen zorgaanbieders ZuidZorg, de Zorgboog en Fitland. En gezondheidscentrum de Bolzen is een goed voorbeeld van samenwerken met de eerste lijn. ZuidZorg is hier met diëtiek vertegenwoordigd.

Virtuele wereld

Verbreden en samenwerkingen aangaan met andere partijen doet ZuidZorg in antwoord op de ontwikkelingen in de zorg. Minstens zo belangrijk is gebruikmaken van de virtuele wereld, aldus Laurey. ‘Cliënten willen in toenemende mate communiceren via internet en social media.’ ZuidZorg bevindt zich nu midden in dat traject. Maar dat vergt wel investeringen, allereerst om het ict-huis op orde te brengen. ‘Daar zijn we nog steeds mee bezig, we hebben bijvoorbeeld nog geen CRM, sharepoint ZieZo werkt nog niet naar tevredenheid, we ontwikkelen ons EPD en we zetten e-learning op.’ In 2011 maakte ZuidZorg 12 miljoen euro vrij om 3 jaar lang 4 miljoen euro per jaar te kunnen investeren. ‘Puur voor de technische basis. Want we kunnen de techniek pas echt gaan opschalen als het huis op orde is.’

Cultuur

Daarnaast speelt de cultuur van de organisatie mee, legt Laurey uit. ‘Het Nieuwe Werken is bijvoorbeeld nog niet mogelijk gebleken bij ZuidZorg. We wilden het introduceren. Maar 1.000 mensen ontslaan en tegelijkertijd 2 miljoen euro investeren in het nieuwe hoofdkantoor stuitte op veel verzet. Dat hebben we dus niet gedaan.’ Ondertussen werkt ZuidZorg al sinds 2004 met Viedome aan spraakverbindingen met cliënten. ‘Toch heeft ZuidZorg nu ‘maar’ voor 800 cliënten beeldkoppelingen met de zorgcentrale. Ondanks al onze inzet en de aandacht voor het “opvoeden” van cliënten en medewerkers.’ In de zaal klinkt instemmend gemompel: ‘Bij ons is dat ook zo, medewerkers en cliënten meekrijgen is de grootste klus.’

Philips

Laurey beschrijft kort de omgeving van ZuidZorg. ‘We hebben Philips, TU Eindhoven, Brainport, waarin lokale overheden, provincie en Europa investeren, en Slimmer Leven 2020, waaraan aanbieders en bedrijfsleven deelnemen. Er zijn veel partijen die samen met ons innovaties willen doorvoeren.’ Trots is hij vooral op de samenwerking met Philips. ‘Zij willen bewegingssensortechnologie ontwikkelen voor cliënten met dementie, van licht tot zwaar. Om dat in kaart te brengen vragen ze onze medewerking. Dat doen wij natuurlijk graag. Maar in de praktijk blijkt het lastig om teams te vinden die dat willen en er ook tijd voor kunnen vrijmaken.’ Andere innovaties waaraan ZuidZorg werkt, zijn hulp en zorg op afstand, personenalarmering, de slimme medicijndoos Medido, virtuele consulten voor mensen met COPD en dieetvragen, track and trace voor mensen met dementie (in het verlengde van het project met Philips) en e-health rond de geboortezorg (samen met het St. Anna Ziekenhuis). ‘Allemaal processen die veel tijd, energie en geduld vragen. De ideeën zijn zo geboren, maar met het omzetten naar de praktijk ben je gemakkelijk anderhalf jaar verder.’

Innovatiewerkplaatsen

Veel waarde hecht ZuidZorg aan de samenwerking met hogeschool Fontys. ‘Wij kunnen veel leren van jongeren. We laten ze naar onze vraagstukken kijken en de beste oplossing passen we toe.’ Daarnaast is ZuidZorg 2 jaar geleden gestart met een eigen Innovatiewerkplaats. Bedoeld om de ontvankelijkheid voor innovaties van proces en resultaat te vergroten. Het klimaat rijp maken dus. ‘Elk jaar maken we daar 300.000 euro voor vrij. Via een laagdrempelige enquête halen we ideeën op in de organisatie. Wat we beter zouden kunnen doen met hulp van de techniek. Met de nadrukkelijke boodschap dat falen mag. We kregen 20 reacties vanuit de organisatie, met een zeer beperkt aantal bruikbare ideeën. Dat is frustrerend, maar we gaan er wel mee door.’ Bij ZuidZorg is ook innovatieverlof mogelijk. Dan krijgt een medewerker een half jaar vrij voor innovatie. Ook hier geldt: mislukken mag.

Leerpunten van ZuidZorg

Laurey eindigt zijn presentatie met leerpunten.

  • De opschaling gaat vaak moeizaam. Maak daarom een goed plan en faciliteer het goed
  • Innovatie start bij de basis, bij de cliënt en de medewerker. Een organisatie moet dus zorgen dat medewerkers de rust hebben om mee te denken. ‘Dit was de grootste eyeopener voor mijzelf en eigenlijk geneer ik me er een beetje voor’, geeft Laurey toe. ‘Wij vliegen de meeste innovatie top-down aan, we ontwerpen bijna nooit vanuit de interactie cliënt-medewerker.’
  • Verbeter de kennis over zorg- en bedrijfsprocessen. ‘Zorgorganisaties hebben in de regel vrij veel mbo-opgeleide mensen in dienst. Bedenk hoe je deze mensen kunt laten inzien hoe een organisatie werkt.’
  • Bevorder de acceptatie van de techniek en de voortgang van het proces door cliënten en medewerkers een rol te laten spelen. ‘Wij namen bijvoorbeeld de cliëntenraad mee naar Philips. Betrokkenheid van medewerkers en cliënten helpt!’
  • ‘En ondertussen moeten we constant het doel voor ogen houden’, besluit Laurey. ‘We gebruiken techniek om de thuissituatie van de cliënt te verbeteren.’

Whatsappen

De zaal reageert instemmend. Veel aanwezigen herkennen het moeizame karakter van het proces. Er is ook bewondering dat een grote organisatie als ZuidZorg het aandurft: ‘In onze organisatie met 64 medewerkers hebben we al moeite om een gedragsverandering tot stand te brengen.’ Iedereen is het erover eens dat mislukkingen nodig zijn om successen te behalen. ‘Misschien moeten we mislukkingen anders duiden’, oppert iemand uit de zaal. ‘Wij hebben onlangs devices aan medewerkers en cliënten uitgedeeld om te gaan beeldbellen. Maar ze zijn gaan whatsappen. Beeldbellen is dus mislukt, maar we hebben wel een nieuwe manier van communiceren gevonden.’

Van beeldvergaderen naar beeldzorg

Een van de aanwezigen brengt Andere handen community (externe link) onder de aandacht, een digitale ontmoetingsplek waar zorgmedewerkers samen van en met elkaar kunnen leren. ‘Hier kunnen medewerkers op een moment dat het hen uitkomt meedenken, op hun manier. Ook innovatieve oplossingen vinden hier hun weg naar de zorgpraktijk.’ Een ander vertelt dat het gebruik van beeldvergaderen de drempel naar beeldzorg enorm heeft verlaagd. ‘Wij zijn een kleinschalige organisatie met 34 locaties. Om reiskosten en -tijd te besparen zijn we vorig jaar systematisch gaan beeldvergaderen. Dat bleek heel inspirerend te zijn voor het gebruik van beeldzorg, terwijl we dat van tevoren niet hadden bedacht.’ Tot slot ontstaat een discussie over beheersen en loslaten. ‘Te veel willen beheersen is een valkuil van ons type organisaties’, concludeert Laurey. ‘Als ik mag kiezen: laat het los! Dan komt zonder twijfel veel moois naar boven.’

Verslag door: Ingrid Brons

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg