invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Verslag: Workshop de praktijk van de wijkverpleegkundige en het sociale wijkteam

Gepubliceerd op: | Laatst gewijzigd op:

Op 27 november vond het symposium De Wijkverpleegkundige en het sociale wijkteam plaats. Lees hier het verslag van de workshop 'De praktijk van de wijkverpleegkundige en het sociale wijkteam'.

Langdurige ervaring met de vernieuwde rol van de wijkverpleegkundige en sociale wijkteams is er nog nauwelijks. Er zijn wel een paar voorbeelden. Gemeente Zaanstad werkt bijvoorbeeld sinds januari 2014 met sociale wijkteams. En de gemeente Hengelo heeft sinds 2013 schakelverpleegkundigen in dienst. Projectleider Doortje Schroevers (Zaanstad) en schakelverpleegkundige Tiemen Claus (Hengelo) vertellen over de dagelijkse praktijk.

Doortje Schroevers: sociaal wijkteam Zaanstad

Sinds januari 2014 zijn in Zaanstad 10 wijkteams actief. Doortje Schroevers is projectleider van een van de teams. Ze legt uit wat een wijkteam in Zaanstad doet: ‘We zijn een loket voor alle wijkbewoners, voor alle vragen. We werken volgens het uitgangspunt “één huishouden, één plan, één consulent”. Bij de wijkgerichte aanpak hoort ook het betrekken van de buurt. Ofwel vrijwilligers uit de buurt koppelen aan mensen die hulp nodig hebben. Maar ook mensen die hulp nodig hebben – en krijgen – iets voor een ander laten doen. Daar kunnen ze enorm van groeien.’

Samenstelling sociaal wijkteam

In Zaanstad heeft elke wijk een kernteam van professionals met een eigen specialisme. Doortje: ‘Hoe het team er precies uitziet, verschilt per wijk. Ons team werkt bijvoorbeeld in een achterstandswijk, daar is het team op afgestemd.’ Alle ‘specialisten’ in het team ontwikkelen zich ook tot generalist. Dat gebeurt via onderlinge kennisoverdracht of met hulp van externen. ‘De wijkverpleegkundige in mijn team wist bijvoorbeeld eerst niets van schuldvragen. Nu wel.’ De intaker is ook de regievoerder. ‘Al bij de intake zoeken we naar de vraag achter de vraag, eenzaamheid komt bijvoorbeeld veel voor. Ook kijken we eerst wat iemand zelf kan doen of wat het sociaal netwerk kan betekenen. En als het echt nodig is, verwijzen we door naar een specialist.’

Valkuil

Een valkuil voor de teamleden is dat ze zich alleen maar bezighouden met de hulpvragen die voortdurend binnenkomen. ‘We zijn constant in gevecht met tijd’, zegt Doortje. ‘Want naast de hulpvragen willen we ook werken aan onze andere opdrachten. Zoals het netwerk onderhouden, methodieken ontwikkelen, elkaar trainen en investeren in buurtkracht en preventie.’

Burgerlijk ongehoorzaam

Het doel van het team is nieuwe wegen te vinden en zo te komen tot integrale hulp op maat. En daar hoort soms een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid bij. Dat juicht Doortje zelfs toe. ‘Het gaat om de relatie tussen legitimiteit, betrokkenheid en rendement. Een voorbeeld is de gemeente die een schuld afbetaalt om te voorkomen dat problemen verergeren. Het is misschien een ongewone oplossing, maar het rendement is veel groter dan wanneer we de gewone paden bewandelen.’

Randvoorwaarden

Tot slot noemt Doortje de randvoorwaarden voor een goed functionerend wijkteam:

  • Korte lijnen met instanties, zodat je snel kunt schakelen
  • Juiste samenstelling van het team
  • Niet te veel vastleggen in protocollen
  • Betrokkenheid van de bewoners
  • Tijd geven: de effecten zijn pas echt zichtbaar op de langere termijn en dat is vaak lastig voor gemeenten
  • Vertrouwen in de professional

Tiemen Claus: schakelverpleegkundige in Hengelo

Tiemen Claus werkt 28 uur per week als wijkverpleegkundig consulent bij zorgorganisatie Carintreggeland. Daarnaast zet de gemeente hem 8 uur per week in als schakelverpleegkundige. Samen met een collega van Carintreggeland en een wijkverpleegkundige van Trivium Meulenbelt Zorg zijn zij de opvolgers van het ZonMw-project Zichtbare Schakel, dat in 2013 door de gemeente Hengelo is overgenomen. De gemeente brengt de financiering van deze inzet in 2015 onder in segment 1, voor niet-toewijsbare zorg van de zorgverzekeraar. Hengelo voert hierover de regie. ‘Mijn opdracht luidt: investeer in eigen kracht, investeer in samenwerking en ondersteun zelfmanagement en gezondheidbevorderend gedrag. Hiervoor ben ik aangesloten bij een team van de Stichting Welzijn Ouderen Hengelo, waaronder al het welzijn valt.’

3 wijkteams

De gemeente Hengelo heeft drie wijkteams: noord, midden en zuid. ‘De gemeente heeft en pakt de regie over hoe de verschillende instellingen straks samenwerken. De Stichting Welzijn Ouderen Hengelo – waarvoor we nog een nieuwe naam zoeken – is de overkoepelende organisatie. In het gemeentehuis is één loket voor alle vragen. Daar vindt ook de vraagverheldering plaats. Ligt de nadruk op schulden en financiën? Dan gaat de hulpvraag naar een schuldhulpverlener. Het sociaal wijkteam wordt dus een gerenalistisch team waar iedere betrokkene zijn eigen expertise heeft. De winst van het wijkteam is dat wanneer de schuldhulpverlener tegen een zorgvraag aanloopt, de lijnen naar de wijkverpleegkundige kort zijn.’

Verbinden

Als schakelverpleegkundige heeft Tiemen letterlijk een schakelfunctie. ‘Verbinden staat centraal. Binnen het wijkteam richt zich dat op gestroomlijnde samenwerking. Dat we van elkaar weten wat we doen en elkaar snel kunnen vinden. Daarnaast is de bundeling van kennis belangrijk, dat we elkaars kennis weten te benutten.’ Buiten het wijkteam is Tiemen op wijk- en stadniveau actief. ‘In de wijk breng ik burgers en organisaties bij elkaar, bijvoorbeeld door informele voorlichting in buurtcentra te geven. Op stadsniveau geef ik bijvoorbeeld voorlichting aan vluchtelingen.’

Discussie

Na de presentaties van Doortje en Tiemen is er nog voldoende tijd voor vragen en discussie. Diverse onderwerpen komen ter sprake. Bijvoorbeeld hoe de samenwerking met huisartsen vorm krijgt. Dat blijkt een lastig punt. Doortje: ‘Bij ons speelt hier de wijkverpleegkundige uit het sociaal wijkteam een belangrijke rol, bijvoorbeeld door deel te nemen aan MDO’s. Vaak is het lastig om binnen te komen bij een huisarts, dan is contact met de POH een goede manier.’ Tiemen voegt toe dat je als wijkverpleegkundige aan de huisarts moet kunnen ‘bewijzen’ wat je toegevoegde waarde is. ‘Dan is het dus essentieel dat je met je voeten in de klei staat, zodat je weet wat er speelt bij een cliënt.’ Als het lijntje er eenmaal is, zijn huisartsen over het algemeen tevreden. Het enige nadeel voor huisartsen, aldus Doortje, is dat wijkteams postcodegebonden werken en huisartsenpraktijken niet.

Creativiteit

In de discussie over geld en regels geeft Doortje nogmaals aan dat creativiteit gewenst is. Zeker bij ingewikkelde vragen. ‘De gemeente heeft criteria voor bepaalde zorg of voorzieningen opgesteld. Soms moet je daarvan kunnen afwijken. Dat is nog een hele slag.’ Ze illustreert dit met een voorbeeld. ‘Een van onze wijkbewoners is een man met MS. Zijn vrouw werkt fulltime, ze hebben 3 kleine kinderen. Deze man heeft een aantal voorzieningen nodig om voor de kinderen te kunnen blijven zorgen, maar voldoet niet aan de criteria. Kijkend naar het hele gezin is het toch belangrijk dat hij de voorzieningen krijgt. Zodat zijn vrouw kan blijven werken en het gezin geen aanvullende hulp nodig heeft.’

Meer weten

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg