invoorzorg.nl gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies.

Ondersteuning bij veranderingen in de langdurige zorg.

Samenwerken aan participatie en dagbesteding in Emmen

Gepubliceerd op:

Een aantal organisaties in de domeinen zorg en welzijn in Emmen neemt verantwoordelijkheid om ondernemerschap te tonen. Hun doel: iedereen laten participeren én medewerkers scholen en coachen om daarin ook vervolgstappen mogelijk te maken. Participatie dus voor alle cliënten in de zorg voor verstandelijk gehandicapten (VG), geestelijke gezondheidszorg (GGz) en maatschappelijke omvang.

Denk eens in wat het betekent voor een jongeman met een licht verstandelijke beperking om niet met een busje van de zorgaanbieder naar zijn dagbesteding te worden gebracht, maar te worden opgehaald met een busje waarop het logo staat afgebeeld van de kringloopwinkel waarin hij actief is. ‘Het verschil in beleving is enorm voor die jongen’, zegt Fred de Leeuw, adviseur Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) van Buurtsupport. ‘Dankzij dat busje met het logo van de kringloopwinkel kan deze jongeman zeggen: ik ga naar mijn werk. Dit is zo belangrijk. Iedereen, ook met een beperking, wil meedoen. En dat willen wij als organisaties faciliteren. Daarom is ons gezamenlijke motto ook: “Er toe doen, iedereen doet mee”.’

Die organisaties zijn De Trans, Promens Care, GGz Drenthe, Buurtsupport, Emco, de Noorderbrug en het Leger des Heils. Ze werken met elkaar samen op uitdrukkelijke uitnodiging van de gemeente Emmen. Die kampt met een bovengemiddelde stapeling van zorgproducten én een hoge werkeloosheid. Ze ziet de Participatiewet eraan komen en de transitie AWBZ en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en ze heeft daarom alle aanbieders die in de regio actief zijn nadrukkelijk uitgenodigd om met ondernemende oplossingen te komen. Dat willen de bovengenoemde organisaties maar al te graag.

Versneld gaan samenwerken

Van oudsher was het aanbod van zorg en welzijn in Emmen niet anders dan in de rest van het land: iedere partij werkte vanuit zijn eigen achtergrond voor zijn eigen doelgroep. ‘De Trans en Promens Care hebben wel een lange traditie in samenwerking op het gebied van dagbesteding, maar afgezien daarvan werkten ook wij stand alone’, zegt Mariël Drenth, unithoofd arbeid van De Trans. ‘De noodzaak om efficiënter en kostenbesparend te werken en de aangekondigde decentralisatie van taken naar de gemeente hebben ertoe bijgedragen dat we versneld zijn gaan samenwerken.’
Hoe belangrijk het is dat álle partijen in het domein van zorg en welzijn met elkaar samenwerken, legt De Leeuw uit: ‘Wij merkten steeds meer dat een groot deel van de mensen die bij ons in de dagbesteding werkt zorggerelateerde problemen heeft. We constateerden dus heel veel raakvlakken met De Trans en Promens Care. En we concludeerden: wil je een werkproject met een cliënt laten slagen, dan moet ook diens thuissituatie goed zijn. Omgekeerd: als je iemand alleen begeleiding bij wonen biedt, en die persoon zit thuis zonder vorm van werk of dagbesteding, dan ontbreekt ook een cruciaal onderdeel in zijn leven.’

Locatiehoofd Lout van der Velde van Promens Care vult aan: ‘We zijn als organisaties veranderd in onze focus van intern naar extern gericht. De oude situatie was goede zorg bieden in omstandigheden waarin die zorg ruimhartig geïndiceerd werd. De nieuwe situatie is er een waarin we maatschappelijke verbinding en perspectieven creëren voor onze doelgroep, die meer in de maatschappij ingebed zijn. Zorgen dat het in brede context goed gaat met mensen, dus niet alleen zorg aanbieden maar er ook voor zorgen dat zaken als schulden, huisvestingsproblemen, problemen binnen het gezin, et cetera aandacht krijgen. Dat lukt alleen als alle partijen daarbij betrokken zijn, de bereidheid hebben op elkaar aan te sluiten en de regierol met elkaar af te stemmen.’

Creatieve oplossingen

En het mooie is dat het tot oplossingen leidt waarmee niet alleen de van dagbesteding afhankelijke cliënten van de aanbieders geholpen zijn, maar de hele gemeenschap in Emmen. Om te beginnen heeft de aanpak van Trans, Buurtsupport en Promens Care gevolgen voor de opzet van de tot nu toe georganiseerde dagbesteding. Niet alleen doordat voor een wijkgerichte aanpak is gekozen en dus het beroep op de vervoerscomponent zoveel mogelijk te beperken. Maar ook doordat wordt gekeken naar mogelijkheden om cliënten zoveel mogelijk naar echt werk te begeleiden, al dan niet betaald. ‘Dat willen cliënten ook’, zegt Van der Velde, ‘ze willen niet in een speciaal gebouw van ons werken, maar in een echte winkel. Ze willen kunnen zeggen: ik ga naar mijn werk.’

En dus moet er werk zijn. De creatieve oplossingen die hiervoor worden gevonden, zijn bijzonder de moeite waard. Om te beginnen is er een ruilwinkel. Hier worden mensen geplaatst die met behoud van uitkering werken en die een ondersteunende rol vervullen voor de medewerkers met een verstandelijke beperking of met psychiatrische problematiek. ‘Het oude principe van 1 fte (fulltime-equivalent), 8 cliënten laten we hier dus los’, zegt Van der Velde, ‘maar wel zullen we binnen de beschikbare kaders financieel dekkend moeten blijven, dus worden we ook stevig aangesproken op ons ondernemerschap.’

Wederkerigheid via ruilen en wederdiensten

De winkel is als pilot opgezet en is bestemd voor kinderen tot 14 jaar van wie de ouders weinig geld hebben. Drenth: ‘We hopen hier een zo breed mogelijk aanbod te kunnen bieden, variërend van een cadeautje voor een jarige klasgenoot tot een complete slaapkamerinrichting. Het is de bedoeling dit tegen de laagst mogelijke prijs aan te bieden, maar ruil is ook mogelijk, evenals betaling in de vorm van een wederdienst. Boodschappen doen voor iemand die moeilijk ter been is bijvoorbeeld, een uur helpen in het buurthuis. Wederkerigheid, daar gaat het om. We hoeven er niet aan te verdienen, als we de huur en energiekosten er maar uithalen.’ Alle medewerkers van de deelnemende aanbieders zijn gevraagd producten te doneren en in de omgeving is ook via flyers om donaties gevraagd. Aan de winkel is een reparatiewerkplaats verbonden. ‘Dat levert dus ook weer werk op voor mensen die handig zijn’, zegt De Leeuw, ‘met kledingreparatie bijvoorbeeld, met meubels herstellen of met administratie. En ze leren vaardigheden als omgaan met de kassa of met klanten, wat een breder toekomstperspectief geeft.’

Cultureel aanbod

In samenwerking met een cultuurstichting zijn er ook concrete plannen met de Zuiderkerk in de gemeente. ‘Het is de bedoeling daarvan een cultuurhuis te maken’, zegt Drenth. ‘Mensen met en zonder een verstandelijke beperking moeten er kunnen oefenen voor hun muziek- en theateruitvoeringen. Er moet ook een filmhuis in komen en een podium voor amateurbands. En een grand café, met catering door cliënten van verschillende zorgorganisaties. Omdat in de omgeving veel ouderen wonen willen we er ook een wijksteunpunt in vestigen, en een maaltijdvoorziening voor de buurt. Wat dit project bijzonder maakt, is dat het elementen van binnen en buiten de zorg verenigt.’

Mannen in de fietsenwerkplaats

Weer een ander project is een fietsenwerkplaats. Van der Velde: ‘Nu zijn er 4 fietsenwerkplaatsen van verschillende organisaties in Emmen, waar mensen begeleid werken. De werkplaats waarvoor ik financieel verantwoordelijk ben, staat financieel onder druk. Omdat fietsen herstellen voor veel cliënten een passende werkvorm lijkt te bieden ben ik op zoek gegaan naar samenwerking. Het plan is nu een oude garage te huren waarin we alle fietswerkplaatsen bundelen.’ Dit wordt gekoppeld aan vakscholen, waar cliënten certificaten kunnen halen die doorstroming naar de reguliere arbeidsmarkt faciliteren.

Bewonersbedrijf

En dan is er ook nog het oude schoolgebouw. Dit moet een centraal steunpunt worden voor de wijk, en goedkope werkruimte bieden aan ZZP’ers. In de rest van het gebouw start buurtinitiatief 'Op eigen houtje' met vrijwilligerswerk. De Trans en Promens Care zijn gevraagd om ook hier de catering te verzorgen. Tot slot is er de verkenning voor samenwerking met het lokale recyclebedrijf Area. De Leeuw: ‘Dit bedrijf wil graag verdere stappen zetten in recycling, maar heeft daarvoor meer handen nodig. Die kunnen onze cliënten bieden. We willen dit binnen een jaar gaan vormgeven.’

Gebouw

Versterking voor iedereen

Wat alle plannen en activiteiten gemeen hebben, is dat ze ondernemerschap tonen in het versterken van zorg en welzijn voor de cliënten van de deelnemende organisaties. ‘Het is maatschappelijk dienend en er zit wederkerigheid in’, zegt Drenth. ‘Dat garandeert duurzaamheid.’ De Leeuw vult aan: ‘De winst van het feit dat we elkaar zo goed hebben gevonden, is dat we aan het ontschotten zijn. We bieden – en verbeteren – zinvolle dagbesteding over de volle breedte: voor cliënten met een verstandelijke beperking, met een GGz-achtergrond en met behoefte aan maatschappelijke opvang.’

Meisje op de fiets

De financierbaarheid is wel een aspect om rekening mee te houden, stelt Van der Velde. ‘Dus is het de uitdaging tot projecten te komen die zichzelf kunnen financieren en  maatschappelijke verbondenheid in zich hebben. Maar de meerwaarde moet groter zijn dan alleen dat, zegt Drenth. Ze legt uit: ‘Bij alle projecten die we opzetten, voorzien we ook in vakscholing, om de vaardigheden van onze cliënten te versterken. Zo laten we zien dat we door samen te werken en gebruik te maken van elkaars kennis en expertise een zinvolle dagbesteding kunnen bieden voor de AWBZ én de WSW. Op die manier heeft het voor de gemeente optimale meerwaarde wat we doen.’

Interview door Frank van Wijck.

Dossier(s)

Tags

In voor zorg! is een programma van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en Vilans, Kenniscentrum voor langdurige zorg